CULTUREEL ONDERNEMEN

Een één op één masterclass cultureel ondernemen voor de manager in de kunsten. Een op maat gemaakt programma van één jaar. De deelnemer leert de noodzakelijke kennis- en vaardigheden, heeft een reeks ontmoetingen heeft met kenners en vakmensen en voert ten slotte een serie opdrachten uitvoert waaruit de vorderingen blijken. Dit traject staat onder begeleiding van een coach, die u aan de hand meeneemt door het proces van subsidie-afhankelijk denker naar cultureel ondernemer in de 21e eeuw.

AANLEIDING
Een paar jaar geleden kwam de Commissie Cultuurprofijt, op verzoek van de Staatssecretaris voor Cultuur, met het advies dat iedere kunstorganisatie ten minste 15% extra eigen inkomsten zou moeten verdienen. Vorig jaar vond Carolien Gehrels, wethouder Cultuur voor de PvdA in Amsterdam, dat kunstenaars een inhoudelijke bijdrage zouden moeten leveren aan maatschappelijke veranderingsprocessen. D66 wil in haar jongste verkiezingsprogramma cultuursubsidies onderbrengen in een investeringsfonds waarbij toegankelijkheid en waardering bepalend gaan worden voor toekenning en ten slotte vindt de VVD dat kunst maken weliswaar een bijzondere manier van ondernemen is maar één die geen uitzonderingspositie nodig heeft.
De kunstwereld weet en voelt dit ook en anticipeert al een tijdje. Sommige schouwburgen zien hun bezoekersaantallen teruglopen en zijn actief op zoek naar nieuwe invulling. Amateurkunst en participeren is het credo van de overheid. Festivals doen het goed en floreren met kunst van jonge makers en het gratis museumweekend is een groeiend succes. Onder invloed van de globalisering, medialisering en digitalisering vindt de oude kunst een nieuw leven in het labyrint van de nieuwe kunst. Kortom: het aanbod verandert en de kunstconsumptie van de consument ook. De ernstige gevolgen van de onverwachte economische crises versnelt dit proces slechts.

LASTIG
Voor sommige mensen op sleutelposities in de kunstsector is dit een lastig vraagstuk. Veelal zijn ze niet opgeleid tot cultureel ondernemer, maar juist vooral thuis en in het kunst- en subsidie-landschap. Cultureel ondernemen vereist een andere manier van denken, die leidt tot een andere aanpak en een ander resultaat.

WAT IS EEN CULTUREEL ONDERNEMER
Een cultureel ondernemer geeft leiding aan een organisatie waarvan het product of de dienst een artistiek vertrekpunt heeft. Een culturele onderneming financiert zichzelf door middel van de verkoop van artistieke producten. Daarnaast zoekt hij naar externe financiers in de vorm van bedrijfs- en particuliere sponsoring of samenwerking met het bedrijfsleven. En daar waar mogelijk maakt hij ook aanspraak op subsidies voor zover het artistiek product of de organisatie daarvoor in aanmerking komt. Dit zijn niet uitsluitend cultuursubsidies maar kunnen ook economische of internationale culturele subsidies zijn.

VOOR WIE
Dit programma is voor mensen die op sleutelposities in de kunstsector werken en die ten minste vijf jaar actief zijn. Dat betekent als artistiek, creatief, of zakelijk directeur – als uitgever, conservator of curator – als dramaturg, beleidsmaker, productieleider of communicatie-manager… Al die mensen die een andere titel hebben maar (mede)verantwoordelijk zijn voor een financieel gezonde, artistieke onderneming.

PERSOONLIJK LEERPLAN
Op basis van een paar gesprekken met de coach wordt het programma samengesteld. De leemtes in de theoretische en praktische kennis, uw vaardigheden en vooral ook wat voor type mens en manager u bent. Hieruit wordt een persoonlijk leerplan opgesteld door de coach, gesteund door een kleine groep deskundigen, die voor iedere aanvraag opnieuw wordt samengesteld. Dit zijn voornamelijk ervaren cultureel ondernemers, hedendaagse denkers en ervaringsdeskundigen. Het persoonlijke leerplan vertrekt daar waar uw kennis en ervaring ophoudt.
Het leerplan bestaat uit de elementen lezen, denken, kijken, ervaren, reflecteren en toepassen. Het betreft vooral de kennisgebieden: filosofie, kennis van de markt, ondernemen, economie, kunstmanagement, sponsoring, financiën, organisatie, communicatie, sales en HRM. Dit betekent overigens niet dat u op alle kennisgebieden getraind wordt. Het gaat om die kennis en vaardigheden die u nodig heeft om te kunnen functioneren als ondernemer.

ONTMOET EXPERTS
Daarnaast organiseert de coach een reeks ontmoetingen met vakmensen die zelf een veranderingsproces hebben doorgemaakt. Mensen die inspireren en opbouwend kritisch ondersteuning bieden. Mensen die weten wat ondernemen is, mogelijkheden zien en gecalculeerd risico’s nemen. Voor sommigen kan het goed zijn collega bedrijven te bezoeken voor anderen geldt dat ze graag kennis maken met organisaties die artistieke plannen gerealiseerd hebben zonder ondersteuning van reguliere fondsen. Het blijft maatwerk!

PERSONAL COACHING
Het gehele traject wordt uitgewerkt samen met de coach. Daarbij komen reële vragen aan de orde, waarvan de antwoorden van belang zijn voor uw stijl van ondernemen en managen: wat kunt u, wat past bij u, hoe ontwikkelt u zich, hoe vraagt u hulp, hoe stuurt u mensen aan, wat irriteert u en hoe gaat u om met thema’s als durf, overmoed, flexibiliteit en intuïtie.

STAGE
In het tweede deel van het traject gaat u stage lopen op een plek waar u ervaring opdoet die interessant is voor een cultureel ondernemer. Dit kan op verschillende plekken zijn maar ook in uw eigen organisatie. De persoonlijke coach begeleidt dit proces. Binnen de organisatie waar u tijdelijk actief bent wordt ook een gesprekspartner aangewezen waar u en uw coach evaluerende gesprekken mee voeren.

BUSINESS PLAN
De afrondende opdracht bestaat uit het ontwerpen en schrijven van een businessplan met een passend verdienmodel voor uw eigen organisatie of voor een bedrijf waar u graag voor zou willen werken. Het businessplan wordt gepresenteerd voor een ter zake kundig panel.

DUUR
Het hele traject duurt één jaar. U wordt van de eerste tot de laatste dag begeleid door een persoonlijke coach. In totaal zal het traject – naar verwachting – 160 tot maximaal 200 uur in beslag nemen, waarvan ten minste de helft door u persoonlijk wordt ingevuld met het uitwerken van opdrachten en lees- en denkwerk.